دانشگاه ارومیه پژوهش و توسعه جنگل 2476-3551 10 1 2024 04 20 Effect of improvement cutting on quantitative and qualitative characteristics of Arasbaran Forests (Case study: Makidi Kaleybar Region) تأثیر برش‌های اصلاحی بر ویژگی‌های کمی و کیفی توده‌های جنگلی ارسباران (بررسی موردی: منطقه مکیدی کلیبر) 113 129 121371 10.30466/jfrd.2023.54437.1637 FA مهدی مردمی آیقرچمن دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران سید رستم موسوی میرکلا دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0003-4539-3146 الیاس رمضانی دانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران احمد علیجانپور استاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0003-3389-930X Journal Article 2022 10 31 Background and objectives: Silviculture is considered one of the most important activities of forestry and includes all issues related to training and improvement of forest stands. The main goal and purpose of forest treatment is to strengthen and improvement of the quantitative and qualitative of forest stand and to keep it in health condition during the long life of forest. Different cuts in the forest as forestry tools play an important role in guiding the forest stand towards the desired goals. These cuttings are done to improve forest stands and to achieve the development and sustainability of forest ecosystems. Investigation the importance and impact of these cuts in the target forests of the region is vital for forest management. This research conducted with the aim to compare the quantity and quality of mature forest stands and the regeneration of improvement cutting stand (improvement cutting operation for 14 years) and the control stand (adjacent to the improvement cutting stand) in Makidi area of Kalibar city. Methodology: Makidi region located in the protected part of Arsbaran forests and in the southwest of Kalibar city. The altitude of this area is 1400-1500 meters above sea level and it is located in the western part of the middle Kliberchay river watershed. Both of the treatment areas were similar in terms of physiographic and ecological conditions and differed only in terms of the type of treatments. A total of 5% of the trees in the improvement cutting stand were harvested during the 14 years. In this operation, the trees that were weak or diseased in terms of their appearance, or the trunks of the trees that were attached to the elite trees or that had crown and root disturbances removed. The total surface area under study is 40 hectares, of which 20 hectares considered for each of the treatments. Using a 50x50 meter grid, 33 circular sample plots of 300 square meters were implemented in the control area (three sample plots located inside the uncovered area) 36 sample plots established in the improvement cutting area. Also, the regeneration of woody species in both stands investigated in circular sample plots with dimensions of 100 square meters centered on the main sample plot. Results: The results showed that the average d.b.h of the trees was 11.35 and 10.98 cm, the average crown diameter was 2.48 meters and 2.11 meters in the improvement cutting stand and control stand, respectively. The average height of the trees in the improvement cutting stand was 9.22 meters and, in the control, stand was 9.61 meters, and the difference between the two stands was not statistically significant. Regarding the number of trees per hectare in both stands, the highest number recorded in the 10 cm diameter class, and in the higher diameter classes, the number of trees decreases. The results show that the stand is immature and fewer trees are in higher diameters. Observing the state of the two stands shows the youth of these stands, and considering that they are at the age of growth, they are high in number per hectare, and the competition between the stands to obtain soil nutrients and light is high and the demand for more treatment interventions can be felt. The height-to-diameter ratio of two improvement cutting stand and control stands shows that the average height-to-diameter ratio in the control stand is higher than in the improvement cutting stand, which indicates the improvement of the ratio due to cutting operations and the better stability of the stands after improvement cutting operations. Among the most important trees and shrubs observed in the study area, species such as Quercus petraea, Quercus macranthera, Acer compestre, Carpinus betelus, Cerassus avium were recorded. The results show that in terms of species composition, Quercus petraea was 56% and cypress species 0.31% more than the control population in the improvement cutting stand. The percentage of trees with a healthy crown is 93.4% and 93.9% and the upright trunk angle is 68.7% and 43.5% in the improvement cutting stand and control stands, respectively. Examining the tendency of the trees shows that trees in the improvement cutting stand has a more favorable position than the control stand, However, the control stand also have a favorable condition. The stand origin observed in the study area is seedling. The correlation between the diameter and height of trees in both the improvement cutting stand and control stands shows a significant exponential relationship, and the coefficient of determination for the improvement cutting stand is better than the control stand. In terms of the frequency of regeneration, the control stand has a more suitable state of regeneration compared to the improvement cutting stand, and the highest number of regenerations observed in the 5 to 7.5 cm diameter classes, followed by the 2.5 to 5 cm and 0 to 2.5 cm diameter classes. Conclusion: The summary of the obtained results shows that these stands need more intervention and subsequent cuttings to increase the amount of light and nutrient to the remaining trees which causes more diameter growth increment. It is recommended that these studies be repeated every five years to understand better the impact of this operation. مقدمه و هدف: پرورش جنگل در حقیقت از مهم‌ترین فعالیتهای جنگل‌شناسی محسوب می‌شود و کلیه مسائل مربوط به تربیت و اصلاح توده‌های جنگلی را شامل می‌شود. هدف و منظور اصلی پرورش جنگل تقویت و اصلاح کمی و کیفی توده جنگل و سالم نگه ‌داشتن آن در طول حیات طولانی جنگل است. برش‌های مختلفی که در جنگل انجام میشود به‌عنوان ابزار جنگل‌شناسی نقش مهمی در هدایت توده به سمت اهداف موردنظر دارد. این برش‌ها برای اصلاح تودههای جنگلی و برای رسیدن به توسعه و پایداری بومسازگان جنگلی انجام می‌شود. بررسی اهمیت و تأثیر این برش‌ها در جنگلهای مورد نظر منطقه اهمیت زیادی دارد. این پژوهش با هدف مقایسه کمی و کیفی تودههای جنگلی بالغ و زادآوری توده اصلاح‌شده (عملیات اصلاحی پرورشی بهمدت 14 سال) و شاهد (در مجاورت توده اصلاحشده) در منطقه مکیدی شهرستان کلیبر انجام شد. مواد و روشها: منطقه مکیدی در بخش حفاظتشده جنگلهای ارسباران و در جنوب غربی شهرستان کلیبر واقع شده است. ارتفاع این منطقه 1400-1500 متر از سطح دریا بوده و در بخش غربی حوزه آبخیز رودخانه کلیبرچای میانی قرار دارد. مناطق مورد نظر از نظر شرایط فیزیوگرافی و بومشناسی مشابه یکدیگر بوده و تنها از نظر نوع دخالتهای پرورشی تفاوت داشتهاند. در توده اصلاح شده جمعاً پنج درصد از درختان طی دوره 14 ساله برداشت شدهاند. در این عملیات درختانی که از نظر وضعیت ظاهری دچار ضعف و یا بیماری بوده و یا تنه درختانی که به پایه‌های نخبه چسبیده بودند و یا مزاحمت‌های تاجی و ریشه‌ای داشتهاند برداشت شدهاند. مساحت منطقه مورد بررسی 40 هکتار که 20 هکتار برای هر کدام از تیمارها در نظر گرفته شد. با استفاده از شبکه آماربرداری به ابعاد 50×50 متر، 33 قطعهنمونه دایرهای 300 مترمربعی در منطقه شاهد (سه قطعه نمونه در داخل محوطه بدون پوشش قرار داشتهاند) و 36 قطعهنمونه در منطقه اصلاح‌شده پیاده شد. همچنین زادآوری گونههای چوبی در هر دو توده، در قطعات نمونه دایرهای به ابعاد 100 مترمربع به مرکزیت قطعه‌نمونه اصلی بررسی شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که میانگین قطر برابرسینه درختان 35/11 و 98/10 سانتیمتر، میانگین قطر تاج 48/2متر و 11/2 متر بهترتیب در توده اصلاح‌شده و شاهد بوده است. میانگین ارتفاع درختان در توده اصلاح شده 22/9 متر و در توده شاهد 61/9 متر بوده است که بین دو توده از نظر آماری اختلاف معنیدار نبود. از نظر تعداد در هکتار در هر دو توده بیشترین تعداد در طبقه قطری 10 سانتیمتر بوده است و در طبقات قطری بالاتر تعداد به شدت کاهش را نشان میدهد. مشاهده وضعت دو توده به خوبی نشاندهنده جوان بودن این تودهها بود. مقدار ضریب قد کشیدگی دو توده اصلاح شده و شاهد نشان داد که میانگین ضریب قدکشیدگی در توده شاهد بیشتر از توده اصلاحشده است که نشاندهنده بهبود وضعیت این ضریب بخاطر انجام عملیات پرورشی است و پایداری بهتر تودهها را بعد از عملیات اصلاحی نشان میدهد. از مهمترین درختان و درختچههای های مشاهده شده در منطقه مورد بررسی میتوان به گونههای بلوط سفید، بلوط سیاه، کرب، ممرز، توسکا و گیلاس وحشی اشاره نمود. در طبقات قطری از نظر ترکیب گونهای در توده اصلاح‌شده گونه بلوط سفید 56 درصد و گونه کرب 31/0 درصد بیشتر از توده شاهد بوده است. درصد درختان با تاج سالم 4/93 درصد و 9/93 درصد و زاویه تنه قائم 7/68 درصد و 5/43 درصد بهترتیب در توده اصلاح‌شده و شاهد بوده است. بررسی وضعیت تمایل درختان نشان داد که توده اصلاح شده از نظر قائم بوده تنه وضعیت مساعدتری نسبت به توده شاهد دارد هر چند توده شاهد نیز وضعیت مطلوبی دارد. منشا تمام درختان مشاهده شده در منطقه مورد بررسی دانه زاد بوده است. همبستگی بین قطر و ارتفاع درختان در هر دو توده اصلاحشده و شاهد رابطه نمایی معنیداری را نشان داد و ضریب تعیین برای توده اصلاح شده وضعیت بهتری نسبت به توده شاهد دارد. از نظر فراوانی زادآوری توده شاهد وضعیت زاداوری مناسب تری نسبت به توده اصلاح شده داشته است و بیشترین تعداد زاداوری مشاهده شده در طبقات قطری 5 تا 5/7 سانتیمتری بوده است و بعد از آن طبقات قطری 5/2 تا 5 سانتیمتر و صفر تا 5/2 قرار داشتهاند. نتیجهگیری کلی: جمع بندی نتایج بهدستآمده نشان میدهد این توده نیاز به دخالت بیشتر و برشهای بعدی دارد تا بتوان با افزایش نور و مواد غذایی به تعداد پایههای کمتر موجب افزایش رشد قطری این درختان شد. پیشنهاد میشود این بررسیها هر 5 سال یکبار تکرار شده تا بهتر بتوان به تأثیر این عملیات پی برد.

https://jfrd.urmia.ac.ir/article_121371_64f099b154be2d0ef39368bdb8b33d0b.pdf