دانشگاه ارومیه پژوهش و توسعه جنگل 2476-3551 11 4 2026 01 21 Risk analysis of chainsaw worker's motion and body posture using the REBA method in tree felling operations in forestry in western Guilan province تحلیل ریسک حرکات و وضعیت بدن کارگر اره‌موتورچی با استفاده از روش REBA در عملیات قطع درخت در جنگلکاری‌های غرب استان گیلان 499 517 121854 10.30466/jfrd.2025.56343.1764 FA سیده سعیده موسوی جنبه سرائی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه،سرا، ایران 0009-0008-7092-5152 مهرداد نیکوی استاد، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه،سرا، ایران 0000-0002-4985-2648 پترس سایوریس استادیار آزمایشگاه بهره‌برداری از جنگل، دانشکده جنگلداری و محیط زیست طبیعی، دانشگاه Aristotle، یونان Journal Article 2025 07 09 <strong>Background and Objective:</strong> Chainsaw-based felling is the predominant method of timber harvesting in the forest plantations of western Guilan Province. In these clear-cutting operations, operators are required to adopt various awkward body postures. Despite technological advancements and significant improvements in occupational health and safety (OHS) within the forestry sector, wood harvesting in this region remains heavily dependent on manual chainsaw operators. The repetitive and demanding physical postures assumed during these operations can lead to discomfort, increased risk of accidents, and long-term health issues. This study aimed to evaluate the body postures and repetitive movements of chainsaw operators during semi-mechanized felling of poplar (<em>Populus</em> spp.) trees, with the ultimate goal of improving operator comfort, safety, and occupational health.<br /><strong>Material and Methods:</strong> The study was conducted in the poplar plantations of District Two (Series 2), Gisum. A total of 430 body postures were recorded and analyzed across various work components, including moving between trees, undercutting, and back-cutting. Postural assessment was performed using the Rapid Entire Body Assessment (REBA) method. Operations were carried out using STIHL chainsaws. Data collection involved analyzing four hours of video recordings of the operators to identify different working postures. Scoring was then applied to various body regions, categorized into Group A (trunk, neck, and legs) and Group B (upper arm, lower arm, and wrist). Finally, based on the cumulative scores, five action levels were determined: Action Level 0 (low risk/unnecessary), 1 (negligible/may be necessary), 2 (medium/necessary), 3 (high/necessary as soon as possible), and 4 (very high/necessary immediately).<br /><strong>Results: </strong>The results indicated that the chainsaw operator's trunk was most frequently in a straight position during tree assessment (45.6%) and moving between trees (53.3%). In contrast, trunk flexion exceeding 60° was the most prevalent posture during undercutting (51.4%) and back-cutting (38.5%). Regarding neck positioning, the highest frequency during the tree assessment and undercutting phases was observed for extension or flexion exceeding 20° (54.4% and 51.9%, respectively). However, during back-cutting and moving between trees, neck extension/flexion of 0 to 20° was most common (46.7% and 53.3%, respectively). Analysis of leg postures showed that across all work phases, assessment, undercutting, back-cutting, and moving, the highest frequency corresponded to Code 1 (balanced weight distribution while walking or sitting). For upper arm positioning, Code 1 (20° forward or backward deviation) was the most frequent posture across the assessment, undercutting, back-cutting, and moving phases, with frequencies of 32.9%, 45.3%, 34.4%, and 46.7%, respectively. The forearm position most frequently recorded across all four work components was Code 1 (60–100° forward flexion). Similarly, wrist positioning across all stages predominantly fell under Code 2 (flexion or extension exceeding 15°). Overall, 0.7% of body postures were classified as Action Level 0, 13.71% as Action Level 1, 43.49% as Action Level 2, 34.89% as Action Level 3, and 7.20% reached Action Level 4.<br /><strong>Conclusion:</strong> The REBA analysis of felling components revealed that "tree assessment" and "moving between trees" fall under Action Level 2, indicating a need for further investigation and necessary ergonomic interventions to improve working conditions. Furthermore, the "undercutting" and "back-cutting" phases were classified as Action Level 4, necessitating immediate modifications to body postures during these tasks. The REBA index proved to be an effective tool for assessing musculoskeletal risks in forestry, particularly for felling operations. Integrating this method with other ergonomic assessment tools to evaluate various forestry operations could facilitate the acquisition of quality certifications for forestry companies. <strong>مقدمه و هدف</strong>: قطع درختان با اره‌موتوری غالب­ترین روش قطع درختان در جنگلکاری­­های غرب استان گیلان است. در این جنگلکاری‌ها عملیات قطع که به­صورت قطع یکسره انجام می­شود، نیاز به اتخاذ موقعیت­های مختلف بدن توسط کارگر اره‌موتورچی دارد. با توجه به پیشرفت تکنولوژی و بهبود فرآیندهای کاری، تغییرات قابل­توجهی در زمینه حفاظت از سلامت و ایمنی در محل کار در بخش جنگلداری رخ داده است. بیشتر فناوری برداشت چوب در این جنگلکاری‌های غرب استان گیلان  متکی به کارگران اره­موتورچی است و کارگران در حین انجام عملیات قطع موقعیت­های بدنی مختلفی را اتخاذ می­کنند. چنین شرایطی ممکن است موجب ناراحتی، افزایش خطر و آسیب به سلامت کارگران قطع شود. هدف از این پژوهش ارزیابی وضعیت بدن و حرکات تکراری اتخاذ­شده توسط اپراتورهای اره­موتوری در عملیات قطع نیمه­مکانیزه درختان صنوبر، با هدف بهبود راحتی، ایمنی و سلامت اپراتورهای قطع بود.<br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> این بررسی در جنگلکاری­های صنوبر در سری دو گیسوم انجام شد. در عملیات قطع تعداد 430 موقعیت بدن مربوط به مولفه­های ارزیابی، حرکت بین درختان، بن­زنی و بن­بری ثبت و ارزیابی موقعیت بدن کارگر قطع با استفاده از روش ارزیابی سریع بدن REBA مشاهده و ارزیابی شد. عملیات قطع با استفاده از اره­موتوری STIHL انجام شد. چهار ساعت فیلم ضبط­شده از کارگر قطع مشاهده و انواع موقعیت­های بدن کاری مورد بررسی قرار گرفت. سپس امتیازدهی به موقعیت­های بدن برای نواحی مختلف بدن در دو دسته گروه A (تنه، گردن و پاها) و گروه B (بازو، ساعد و مچ) انجام شد. در نهایت بر اساس نمرات کسب شده برای هر یک از موقعیت­های بدن بررسی­شده، پنج سطح اقدام شامل سطح اقدام صفر (ضروری نیست)، یک (شاید ضروری است)، دو (ضروری)، سه (ضروری هر چه زودتر) و چهار (ضروری آنی) تعیین شد.<br /><strong>یافته‌ها:</strong> بیشترین حالت تنه کارگر اره­موتورچی در مرحله ارزیابی درخت (6/45 درصد) و حرکت بین درختان (3/53 درصد) در حالت مستقیم بود، درحالی­که وضعیت تنه خمش بین از 60 درجه، بیشترین حالت را در مرحله بن‌زنی (4/51 درصد) و بن‌بری ( 5/38 درصد)  داشت. بیشترین فراوانی موقعیت گردن کارگر اره­موتورچی در مرحله ارزیابی درخت، گردن حالت کشش یا خمش بیش از ۲۰ درجه (4/54 درصد)، در مرحله مرحله بن‌زنی حالت کشش یا خمش بیش از ۲۰ درجه (9/51 درصد)، در مرحله بن‌بری حالت کشش صفر تا ۲۰ درجه گردن (7/46) درصد) و در مرحله حرکت بین درختان حالت کشش صفر تا ۲۰ درجه گردن (3/53 درصد) بود. بررسی امتیازات مربوط به موقعیت پاها نتایج نشان داد که در مراحل ارزیابی، بن‌زنی، بن‌بری و حرکت بین درختان بیشترین فراوانی موقعیت پاها مربوط به کد 1 (وزن بدن به­طور متعادل در حالت راه رفتن یا نشسته به هر دو پا منتقل می‌شود) بود. در بررسی امتیازات مربوط به موقعیت بازو در مراحل ارزیابی درخت، بن‌زنی، بن‌بری و حرکت بین درختان بیشترین درصد فراوانی به­ترتیب با 9/32 درصد، 3/45 درصد، 4/34 درصد و 7/46 درصد به کد یک (انحراف 20 درجه به سمت جلو یا عقب) اختصاص یافت. بیشترین درصد فراوانی موقعیت ساعد در اجزای کار چهارگانه ارزیابی درخت، بن‌زنی، بن‌بری و حرکت بین درختان مربوط به کد یک (خمش  ۶۰ تا ۱۰۰ درجه ساعد به سمت جلو) بود. در ارزیابی موقعیت مچ دست هم در هر چهار مرحله ارزیابی درخت، بن‌زنی، بن‌بری و حرکت بین درختان بیشترین درصد فراوانی به کد وضعیت مچ دست دو (خمش یا کشش بیش از 15 درجه مچ دست) بود. 7/0 درصد از وضعیت‌های بدن در سطح صفر، 71/13 درصد وضعیت‌های بدن در سطح اقدام یک، 49/43 درصد موقعیت‌های بدن در سطح دو، 89/34 درصد موقعیت‌های بدن در سطح سه و 20/7 درصد موقعیت‌های بدن هم در سطح چهار قرار داشت.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> آنالیز REBA برای اجزای کاری قطع نشان داد که اجزای کار ارزیابی و حرکت بین درختان در سطح اقدام دو قرار داشته و به بررسی­های بیشتر و تغییرات و مداخلات ارگونومیک لازم برای اصلاح شرایط و وضعیت‌های کاری نیاز دارند. همچنین مراحل بن­زنی و بن­بری در سطح اقدام چهار قرار داشته و بررسی و ایجاد تغییرات در موقعیت بدن در این اجزای کاری در سریع­ترین زمان ممکن ضروری است. شاخص REBA کاربرد خوبی برای ارزیابی مشکلات اسکلتی-عضلانی در بخش جنگل، بیشتر برای ارزیابی عملیات قطع درختان، نشان داد. امکان استفاده از این روش برای ارزیابی در دیگر بخش­های عملیات جنگل، همراه با دیگر روش‌های ارزیابی ارگونومیک، امکان ارزیابی شرکت‌های جنگلداری را برای اخذ گواهینامه‌های کیفیت فراهم می‌کند. https://jfrd.urmia.ac.ir/article_121854_648a3152937701758fab4b01a1ea4b4b.pdf