دانشگاه ارومیه پژوهش و توسعه جنگل 2476-3551 12 2 2026 09 23 Evaluating the consequences of road network reconstruction in the Giyan Forest using SWOT analysis method ارزیابی پیامدهای بازسازی شبکة جاده در جنگل گیان با روش تحلیلی SWOT 219 239 121860 10.30466/jfrd.2025.56549.1781 FA مصطفی زارعی لطفیان دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران فرهاد قاسمی آقباش استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران Journal Article 2025 09 17 <strong>Background and Objective:</strong> Giyan Forest, the last remaining remnant of the western oak forests in Hamadan Province, is of high ecological and recreational value. The paving of its access road has significantly improved accessibility, leading to a substantial increase in visitor numbers and greater pressure on this forest ecosystem. While some stakeholders advocate strict protection of the forest, others support the development of tourism infrastructure to stimulate the local economy. Given the dependence of part of the local community's livelihood on the forest, neither complete closure nor unrestricted tourism is a viable management option. Therefore, this study evaluated the strengths, weaknesses, opportunities, and threats (SWOT) associated with the reconstruction of the forest road network and proposed appropriate strategies for the sustainable management of Giyan Forest.<br /><strong>Material and Methods:</strong> The current status of Giyan Forest and its future management strategies were assessed using SWOT analysis based on expert opinions. Initially, 35 open-ended questionnaires were distributed among experts from the Department of Natural Resources, Department of Environment, Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Office, Giyan Municipality, and researchers from the Hamadan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center to identify the strengths, weaknesses, opportunities, and threats related to the forest. Based on the collected responses, a second questionnaire was developed to evaluate the importance of each factor using a five-point Likert scale. A weighting coefficient ranging from 0 to 1 was assigned to each factor according to its relative importance. Internal (strengths and weaknesses) and external (opportunities and threats) factors were analyzed using the Internal Factor Evaluation (IFE) and External Factor Evaluation (EFE) matrices. The weighted score of each factor was calculated by multiplying its weight by its rating. Finally, the mean, minimum, and maximum scores of each factor across the participating organizations were calculated, and the most appropriate management strategy for each organization, as well as the overall strategy for the future management of Giyan Forest, was determined.<br /><strong>Results: </strong>The highest mean score among the internal strengths was assigned to forest monitoring and inspection by field officers (3.94), whereas improved access for researchers received the lowest score (3.17). Among the internal weaknesses, inappropriate road density obtained the highest mean score (3.75), while poor road safety received the lowest (2.72). Regarding external opportunities, integrated management and community empowerment achieved the highest mean score (4.17), whereas the development of cycling and walking trails received the lowest score (3.00). For external threats, the loss of genetic resources ranked highest (4.28), while construction of tourism facilities ranked lowest (3.33). Overall, the most important strength was the improvement of forest-related services, including support for silvicultural operations, management of water rights, improved access for supplementary irrigation, and rapid access to fire-affected areas. The major weaknesses were inadequate road safety standards and the use of unsuitable construction materials. The highest-ranked opportunity was the establishment of an integrated management system for the region's economic, natural, cultural, and historical resources through a joint council representing the relevant organizations. Increased management costs were identified as the most significant external threat.<br /><strong>Conclusion:</strong> Forest-related services were identified as the principal strength of the reconstructed forest road network, whereas inadequate safety standards and unsuitable road construction materials were the main weaknesses. Establishing an integrated management system through a representative council of relevant organizations was recognized as the most promising opportunity for balancing environmental conservation, tourism development, and local livelihoods. Rising management costs represented the most significant external threat. Furthermore, the assessment of external threat factors indicated that increased management costs represented the most significant threat factor. <strong>مقدمه و هدف</strong>: جنگل گیان، تنها بازمانده جنگل‌های بلوط غرب در استان همدان، از ارزش بوم‌شناختی و تفرجگاهی بالایی برخوردار است. آسفالت شدن جاده دسترسی، ضمن تسهیل رفت‌وآمد، موجب افزایش چشمگیر گردشگران و تشدید فشار بر این بوم‌سازگان شده است. در مقابل، دیدگاه‌های متفاوتی درباره مدیریت جنگل وجود دارد؛ برخی بر حفاظت کامل و برخی بر توسعه زیرساخت‌های گردشگری تأکید دارند. با توجه به وابستگی بخشی از معیشت ساکنان محلی به این جنگل، حذف گردشگری یا قرق کامل آن امکان‌پذیر نیست، اما تردد بی‌ضابطه، کوبیدگی خاک، روشن کردن آتش و تخریب پوشش گیاهی، پایداری جنگل را تهدید می‌کند. ازاین‌رو، این پژوهش با استفاده از دیدگاه ذی‌نفعان، نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای ناشی از بازسازی جاده را ارزیابی و راهبردهای مناسب برای مدیریت پایدار جنگل گیان را ارائه می‌کند.<br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> در این پژوهش، وضعیت جنگل گیان و راهبردهای مدیریتی آینده آن با استفاده از تحلیل SWOT و بر پایه دیدگاه کارشناسان ارزیابی شد. در مرحله نخست، 35 پرسشنامه باز در میان کارشناسان اداره منابع طبیعی، اداره حفاظت محیط‌زیست، اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، شهرداری گیان و پژوهشگران مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان توزیع شد تا نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مرتبط با جنگل شناسایی شوند. پس از جمع‌بندی پاسخ‌ها، پرسشنامه دوم برای تعیین اهمیت هر عامل بر اساس طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت تهیه و تکمیل شد. سپس برای هر عامل، ضریب وزنی بین صفر تا یک با توجه به میزان اهمیت آن اختصاص یافت و عوامل داخلی (قوت و ضعف) و خارجی (فرصت و تهدید) در ماتریس‌های ارزیابی عوامل داخلی (IFE) و خارجی (EFE) تحلیل شدند. امتیاز نهایی هر عامل از حاصل‌ضرب ضریب وزنی در امتیاز آن محاسبه شد تا سهم واقعی عوامل در وضعیت جنگل مشخص شود. در ادامه، میانگین، کمینه و بیشینه امتیاز عوامل در سازمان‌های مختلف محاسبه و بر اساس نتایج حاصل از ماتریس‌های داخلی و خارجی، راهبرد مدیریتی مناسب هر سازمان و در نهایت راهبرد کلی مدیریت آینده جنگل تعیین شد.<br /><strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد که میانگین بیشینة نظرهای کارشناسان اداره‌های ذی‌ربط در مورد عامل داخلی قوت بازسازی شبکة جاده‌های جنگلی گیان بازرسی مامورین (94/3) و کمینة آن مربوط به دسترسی پژوهشگران (17/3) است. میانگین بیشینه نظرهای کارشناسان اداره‌های مربوطه در مورد عامل داخلی، ضعف بازسازی شبکه جاده‌های جنگلی گیان تراکم نامناسب جاده (75/3) و کمینه آن مربوط به ایمنی پایین جاده (72/2) است. همچنین یافته‌های پژوهش، نشان داد که عوامل مدیریت واحد و توانمندسازی جوامع از نظر کارشناسان دارای میانگین بیشینه بوده (17/4) درحالی‌که جاده دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی (00/3) دارای کمترین مقدار است. یافته‌های پژوهش در خصوص میانگین بیشینه و کمینة عامل خارجی تهدید در اداره‌های مختلف نشان داد که عامل تهدید ذخایر ژنتیکی (28/4) دارای بیشترین مقدار و ساخت تاسیسات (33/3) نیز کمترین مقدار را به‌خود اختصاص داده بود. بر اساس یافته‌های پژوهش، مهم‌ترین عامل قوت، خدمات مربوط به جنگل (انجام عملیات بهره‌برداری و فعالیت‌های جنگل‌شناسی، مدیریت حق‌آب بهره‌برداران، دسترسی بهتر به درختان برای آبیاری تکمیلی، دسترسی سریع به مناطق آتش‌گرفته در مواقع آتش‌سوزی و غیره) است. بر اساس نتایج، پایین بودن سطح استاندارد ایمنی جاده و استفاده از مصالح نامناسب جاده از ضعف‌های مهم بازسازی شبکه جاده‌های جنگلی گزارش شد. بیشترین امتیاز عامل فرصت به مدیریت واحد تمامی امکانات اقتصادی، طبیعی، فرهنگی و تاریخی توسط شورای منتخب اداره‌های ذی‌ربط جنگل تعلق گرفت. در خصوص عامل خارجی تهدید نیز مهم‌ترین عامل، بالا رفتن هزینه‌های مدیریتی درنظر گرفته شد.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> در کل بر اساس یافته‌های پژوهش مشخص شد که مهم‌ترین عامل قوت خدمات مربوط به جنگل است. پایین بودن سطح استاندارد ایمنی جاده و استفاده از مصالح نامناسب جاده نیز از مهم‌ترین ضعف‌های موجود بود. در ارتباط با عامل خارجی فرصت، بیشترین امتیاز به مدیریت واحد تمامی امکانات اقتصادی، طبیعی، فرهنگی و تاریخی توسط شورای منتخب اداره‌های ذی‌ربط به‌منظور پیشبرد همه‌جانبة اهداف محیط‌زیستی، گردشگری و اقتصاد جوامع محلی در جنگل گیان تعلق گرفت. همچنین، بررسی عوامل خارجی تهدید نشان داد که افزایش هزینه‌های مدیریتی مهم‌ترین عامل تهدیدکننده محسوب می‌شود. https://jfrd.urmia.ac.ir/article_121860_ec49cfb721e6462427323f03c1c514be.pdf