تهیه جداول حجم برای صنوبر تبریزی (Populus nigra L.) به‌روش غیرمخرب در استان آذربایجان‌غربی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران

3 کارشناس ارشد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

مقدمه و هدف: با توجه به محدودیت واردات چوب و سیاست‌های حفاظتی در ایران، توسعه زراعت صنوبر ضرورتی راهبردی یافته است. آذربایجان غربی با کسب رتبه سوم سطح زیر کشت، قطب کلیدی این صنعت محسوب می‌شود؛ با این حال، فقدان مدل‌های حجمی دقیق برای مدیریت علمی این منابع یک خلأ جدی است. این پژوهش با هدف تدوین جداول حجم برای گونه تبریزی (Populus nigra L.) با استفاده از روش‌های غیرمخرب انجام شد. این پژوهش با ارائه ابزاری برای برآورد دقیق حجم و برنامه‌ریزی اقتصادی، علاوه بر تقویت خودکفایی در تولید چوب، زیربنای لازم برای سیاست‌گذاری‌های منطقه‌ای و مدیریت پایدار زراعت چوب را فراهم می‌آورد.
مواد و روش‌ها: در گام نخست، پس از شناسایی توده‌های اصلی صنوبرکاری در سطح استان، تعداد ۵۷ اصله درخت نمونه در پنج توده مختلف واقع در شهرستان‌های شاهین‌دژ، ارومیه و خوی انتخاب شدند. فرآیند انتخاب درختان بر اساس روش نمونه‌برداری طبقه‌بندی‌شده‌-تصادفی در طبقات قطری ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر انجام شد، به‌طوری‌که در هر طبقه، پنج درخت از توده‌های مختلف انتخاب شد. برای برآورد حجم به روش غیرمخرب، قطر برابرسینه و ارتفاع کل درختان اندازه‌گیری شد. همچنین قطر تنه در فواصل دو متری (تا قطر حداقل ۵ سانتی‌متر) با استفاده از دستگاه فاصله‌سنج لیزری لایکا (مدل D810) به‌صورت سرپا ثبت شد. حجم واقعی قطعات و در نهایت حجم کل تنه هر درخت با بهره‌گیری از فرمول اسمالیان محاسبه شد. برای اعتبارسنجی دقت دستگاه لیزری، ۱۳ اصله درخت منتخب پیش از قطع با دستگاه لایکا و پس از قطع با کالیپر اندازه‌گیری شدند و نتایج با استفاده از آزمون تی‌-جفتی مورد مقایسه قرار گرفتند که صحت اندازه‌گیری‌های غیرمخرب را تأیید کرد. در مرحله نهایی، برای تدوین جداول حجم، همبستگی میان متغیرهای قطر، ارتفاع و حجم واقعی با استفاده از مدل‌های رگرسیونی غیرخطی تحلیل شد. در این راستا، هفت مدل یک‌عامله (مبتنی بر قطر برابرسینه) و نه مدل دوعامله (مبتنی بر قطر و ارتفاع) مورد برازش قرار گرفتند. ارزیابی عملکرد و انتخاب بهینه‌ترین مدل‌ها جهت برآورد حجم، بر اساس شاخص‌های آماری معتبر شامل معیار اطلاعات آکایک (AIC)، جذر میانگین مربعات خطا (RMSE)، میانگین خطای مطلق (MAE)، ضریب کارایی نش-ساتکلیف (NSE) و شاخص توافق ویلموث (WI) انجام شد. این رویکرد سیستماتیک، دقت بالایی را در پیش‌بینی موجودی حجمی صنوبرکاری‌های منطقه تضمین می‌کند.
یافته‌ها: براساس نتایج، میانگین قطر در ارتفاع برابرسینه 57 درخت منتخب برابر 9/19 سانتی­متر، میانگین ارتفاع کل 9/17 متر و میانگین حجم واقعی تنۀ آنها 29/0 مترمکعب بود. نتایج آزمون تی جفتی نشان داد که تفاوت بین مقادیر اندازه‌گیری­شده قطرهای متناظر بین دو دستگاه کالیپر و لایکا معنی‌دار نیست، به­عبارت دیگر دو دستگاه برای اندازه‌گیری قطر یکسان عمل می‌کنند. نتایج مربوط به رتبه­بندی مدل­های مورد استفاده برای تهیۀ جداول حجم یک‌‌عامله و دوعامله برای گونۀ ‌تبریزی با استفاده از معیارهای درنظرگرفته‌شده نشان داد که در بین مدل‌های یک‌‌‌‌عامله، مدل Hohenadl_Krenn و در بین مدل‌های دوعامله، مدل Takata بهترین مدل است که به‌ترتیب از آنها برای تهیۀ جداول حجم یک‌عامله و دوعامله استفاده شد.
نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان داد که روش‌های غیرمخرب با حفظ سلامت درختان و جلوگیری از قطع غیرضروری، ابزاری کارآمد برای جمع‌آوری دقیق مشخصه‌های لازم برای برآورد حجم هستند. این رویکرد ضمن کاهش هزینه‌ها و زمان آماربرداری، امکان پایش مستمر و مدیریت بهینۀ صنوبرکاری‌ها را فراهم می‌آورد. با توجه به اینکه استان آذربایجان غربی ظرفیت زیادی برای زراعت چوب صنوبر دارد، دسترسی به جداول دقیق حجم برای برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و اقتصادی بسیار حیاتی است. در نهایت می­توان بیان کرد که این پژوهش با ارائه جداول حجم دقیق و تأکید بر روش‌های غیرمخرب، گام مهمی در راستای مدیریت پایدار صنوبرکاری‌ها در استان آذربایجان غربی برداشته و امید است که نتایج این بررسی، مبنایی برای تصمیم‌گیری‌های آگاهانه و راهبردی در زمینۀ توسعۀ زراعت چوب در این استان باشد تا به تحقق اهداف توسعۀ پایدار منابع طبیعی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Development of volume tables for Populus nigra L. using a non-destructive sampling in the West Azerbaijan province of Iran

نویسندگان [English]

  • Reza Akavan 1
  • Majid Pato 2
  • Mohamad Hosein Sadegh Zadeh Hallaj 3
  • Jalal Henareh 2
1 Associate Professor, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, I. R. Iran
2 Assistant Professor, Forests and Rangelands Research Department, West Azerbaijan Agriculture and Natural Resources Research and Education Center (AREEO), Urmia, I. R. Iran
3 Senior research expert, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, I. R. Iran
چکیده [English]

Background and Objective: Given the restrictions on wood imports and the implementation of conservation policies in Iran, the expansion of poplar plantations has become a strategic imperative. West Azerbaijan province, ranking third in cultivation area, serves as a key hub for this industry; however, the lack of precise volume models remains a significant barrier to the scientific management of these resources. This study aimed to develop volume tables for the black poplar species (Populus nigra L.) using non-destructive methods. By providing a tool for accurate volume estimation and economic planning, this research not only strengthens wood self-sufficiency but also provides the necessary foundation for regional policy-making and the sustainable management of wood farming.
Material and Methods: In the first phase of this study, major Populus nigra stands were identified across the province, and 57 sample trees were selected from five distinct stands in the districts of Shahindezh, Urmia, and Khoy. A stratified random sampling approach was employed, focusing on diameter classes ranging from 10 to 30 cm, with five trees selected from different stands for each class. To estimate volume non-destructively, the diameter at breast height (DBH) and total height were measured. Additionally, upper-stem diameters were recorded at 2-meter intervals (up to a minimum diameter of 5 cm) on standing trees using a Leica D810 laser distance meter. The actual volume of the segments and the total trunk volume were then calculated using Smalian’s formula. To validate the accuracy of the laser measurements, 13 trees scheduled for felling were measured both before (using the Leica device) and after cutting (using a caliper), and the results were compared via a paired t-test, which confirmed the reliability of the non-destructive measurements. Finally, non-linear regression models, including seven single-factor (DBH-based) and nine two-factor (DBH and height-based) models, were fitted to the data. Model performance was evaluated using standard statistical indices, including the Akaike Information Criterion (AIC), Root Mean Square Error (RMSE), Mean Absolute Error (MAE), Nash-Sutcliffe Efficiency (NSE), and the Willmott Index (WI), to select the optimal model. This systematic approach ensures high precision in predicting the standing volume of poplar plantations in the region.
Results: The results indicated that for the 57 selected trees, the mean diameter at breast height (DBH) was 19.9 cm, the mean total height was 17.9 m, and the mean actual trunk volume was 0.29 m³. The paired t-test demonstrated no significant difference between the diameter measurements obtained by the caliper and the Leica device, confirming that both instruments perform identically in measuring diameter. Based on the evaluation criteria for ranking the models, the Hohenadl-Krenn model was identified as the best-performing single-factor model, while the Takata model was the superior two-factor model. Consequently, these models were utilized to develop the single-factor and two-factor volume tables for Populus nigra L., respectively.
Conclusion: This research demonstrates that non-destructive methods are efficient tools for accurately collecting the parameters necessary for volume estimation while preserving tree health and preventing unnecessary felling. This approach not only reduces inventory costs and time but also enables continuous monitoring and optimized management of poplar plantations. Given that West Azerbaijan province possesses significant potential for poplar wood farming, access to accurate volume tables is vital for managerial and economic planning. Ultimately, by providing precise volume tables and emphasizing non-destructive techniques, this study represents a major step toward the sustainable management of poplar plantations in West Azerbaijan. It is expected that these findings will serve as a basis for informed and strategic decision-making in the expansion of wood farming, contributing to the achievement of sustainable development goals for natural resources.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Standing volume
  • Diameter classes
  • Black poplar
  • Hohenadl-Krenn model
  • Takata model

مراجع

Abedi, R. Biomass, stem volume, and carbon sequestration based on allometric equations for Populus deltoides W. Bartram ex Marshall. Polish Journal of Natural Sciences 2023, 38 (3), 317–330.
Alaejos, J.; Tapias, R.; López, F.; Romero, D.; Ruiz, F.; Fernández, M. Biomass production and quality of twelve fast-growing tree taxa in short rotation under Mediterranean climate. Forests 2023, 14 (6), 1156.
Alcudia-Aguilar, A.; Martínez-Zurimendi, P.; van der Wal, H.; Castillo-Uzcanga, M. M.; Suárez-Sánchez, J. Allometric estimation of the biomass of Musa spp. in homegardens of Tabasco, Mexico. Tropical and Subtropical Agroecosystems 2019, 22 (1), 43–56.
Bagheri, R.; Namiranian, M.; Zobeiry, M.; Modir Rahmati, A. R. Determination of volume tables for Zanjan-Rood River native poplars. Iranian Journal of Forest & Poplar Research 2002, 9 (1), 1–36. (In Persian)
Blanco, R.; Blanco, J. A. Empowering forest owners with simple volume equations for poplar plantations in the Órbigo River Basin (NW Spain). Forests 2021, 12 (2), 124.
Borges, W. L. B.; Freitas, R. S.; da Silva, G. S.; Silvestre, M. A. M.; de Moraes, M. L. T. Volumetric models for quantifying the wood volume of two eucalyptus hybrids in an agrosilvipastoral system. Australian Journal of Crop Science 2023, 17 (4), 332–342.
Bornand, A.; Rehush, N.; Morsdorf, F.; Thürig, E.; Abegg, M. Individual tree volume estimation with terrestrial laser scanning: Evaluating reconstructive and allometric approaches. Agricultural and Forest Meteorology 2023, 341, 109654.
Burnham, K. P.; Anderson, D. R. Multimodel inference: Understanding AIC and BIC in model selection. Sociological Methods & Research 2004, 33 (2), 261–304.
Chai, T.; Draxler, R. R. Root mean square error (RMSE) or mean absolute error (MAE)? Arguments against avoiding RMSE in the literature. Geoscientific Model Development 2014, 7 (3), 1247–1250.
Chianucci, F.; Puletti, N.; Grotti, M.; Ferrara, C.; Giorcelli, A.; Coaloa, D.; Tattoni, C. Nondestructive tree stem and crown volume allometry in hybrid poplar plantations derived from terrestrial laser scanning. Forest Science 2020, 66 (6), 737–746.
Daugaviete, M.; Makovskis, K.; Lazdiņš, A.; Lazdiņa, D. Suitability of fast-growing tree species (Salix spp., Populus spp., Alnus spp.) for the establishment of economic agroforestry zones for biomass energy in the Baltic Sea region. Sustainability 2022, 14 (24), 16564.
De Cauwer, V.; Beeckman, H.; Kleinn, C.; Moses, M.; Nott, A.; Seifert, T.; Muys, B. Improving the knowledge base for tropical dry forest management in southern Africa: Regional volume models for Pterocarpus angolensis. Forest Ecology and Management 2020, 477, 118485.
De Lima, Q. S.; da Cunha, T. A.; Amaro, M. A.; Figueiredo, E. O.; Parente, P. R. F. Volume estimate for three timber species with commercial interest from the diameter of the stump. Floresta 2021, 51 (3), 776–784.
Gao, S.; Zhang, Z.; Cao, L. Individual tree structural parameter extraction and volume table creation based on near-field LiDAR data: A case study in a subtropical planted forest. Sensors 2021, 21 (23), 8162.
Giri, K.; Chandra, G.; Jayaraj, R. S. C.; Borah, R. K.; Kardong, P.; Borah, S.; Goswami, A. K. Regression models for estimating stem volume of Aquilaria malaccensis (Lam.) in northeast India. Environmental Challenges 2021, 5, 100279.
Gong, S.; Liu, S.; Li, F.; Xu, G.; Chen, J.; Jia, L.; Shi, Z. Natural forests vs. plantations: A meta-analysis of consequences for soil organic carbon functional fractions. Journal of Environmental Management 2025, 377, 124673.
Gorji Bahri, Y. Preparation of volume table for Populus euramericana I-214. Journal of Forest & Rangeland Research Institute 1992, 82, 25–32. (In Persian)
Henareh, J.; Ahmadloo, F.; Pato, M. Evaluation of yield and financial advantage of intercropping of poplar (Populus nigra 62/154) with alfalfa (Medicago sativa L.) at Saatlou Poplar Research Station of Urmia. Forest Research and Development 2025, 10 (4), 453–477. (In Persian)
Hjelm, B.; Johansson, T. Volume equations for poplars growing on farmland in Sweden. Scandinavian Journal of Forest Research 2012, 27, 561–566.
Hosein Zadeh, O. Analysis of poplar process value chain in West Azerbaijan Province aimed at upgrading. Iranian Journal of Wood & Paper Industry 2015, 6 (1), 41–52. (In Persian)
Imana-Encinas, J.; Antunes-Santana, O.; Riesco-Muñoz, G. Selection of a volumetric equation for Eucalyptus urophylla S. T. Blake in the central region of the State of Goiás, Brazil. Revista Forestal Mesoamericana Kurú 2019, 16 (39), 2–9.
Jahani, A.; Calagari, M.; Modirrahmati, A. R.; Ghasemi, R. Determining the best stem form factor equation for Populus deltoides in poplar plantations of Alborz Research Station, Karaj. Iranian Journal of Forest & Poplar Research 2014, 22, 216–224. (In Persian)
Kanabus, R.; Miścicki, S. Evaluation of the methods of tree height estimation on reference sample plots for the assessment of growing stock volume using airborne laser scanning. Sylwan 2021, 165 (8), 611–622.
Liu, J.; Feng, Z.; Mannan, A.; Khan, T. U.; Cheng, Z. Comparing non-destructive methods to estimate volume of three tree taxa in Beijing, China. Forests 2019, 10 (2), 92.
Mehtätalo, L.; de-Miguel, S.; Gregoire, T. G. Modeling height-diameter curves for prediction. Canadian Journal of Forest Research 2015, 45 (7), 826–837.
Miguel, E. P.; Cerdeira, A. L. N.; Azevedo, G. B.; Azevedo, G. T. O. S.; Pereira, R. S. Compatibility between wood volume estimation methods in a Eucalyptus stand. Australian Journal of Basic and Applied Sciences 2015, 9 (36), 20–26.
Mirakhorlou, Kh. Survey, Distribution and Area of Populus spp. Plantations in Iran Using Sentinel-2 Satellite Data; Final Research Report; Research Institute of Forests and Rangelands: Tehran, Iran, 2020. (In Persian)
Monárrez-González, J. C.; Márquez-Linares, M. A.; López-Hernández, J. A.; Pérez-Verdín, G.; Quiñonez-Barraza, G.; García-Cuevas, X. Total-stem volume and taper equations for commercial species in the temperate ecosystem of the State of Puebla, Mexico. Revista Mexicana de Ciencias Forestales 2024, 15 (84), 4–28.
Mura, M.; Scotti, R. Evaluation of methods to improve the direct estimation of standing tree volume. iForest – Biogeosciences and Forestry 2025, 18 (2), 87–95.
Muukkonen, P. Generalized allometric volume and biomass equations for some tree species in Europe. European Journal of Forest Research 2007, 126 (2), 157–166.
Nash, J. E.; Sutcliffe, J. V. River flow forecasting through conceptual models. Part I—A discussion of principles. Journal of Hydrology 1970, 10 (3), 282–290.
Nazarnejad, H.; Shahhossein, T.; Asadzadeh, F. Spatiotemporal variations of rainfall erosion in West Azerbaijan Province. Geography and Environmental Sustainability 2018, 8 (2), 89–99. (In Persian)
Nigul, K.; Padari, A.; Kiviste, A.; Noe, S. M.; Korjus, H.; Laarmann, D.; Kangur, A. The possibility of using the Chapman-Richards and Näslund functions to model height-diameter relationships in hemiboreal old-growth forest in Estonia. Forests 2021, 12 (2), 184.
Oliveira, X. M.; Ribeiro, A.; Ferraz Filho, A. C.; Mayrinck, R. C.; Lima, R. R.; Scolforo, J. R. S. Volume equations for Khaya ivorensis A. Chev. plantations in Brazil. Anais da Academia Brasileira de Ciências 2018, 90 (4), 3285–3298.
Pascual, A.; Pukkala, T.; de-Miguel, S.; Pesonen, A.; Packalen, P. Influence of timber harvesting costs on the layout of cuttings and economic return in forest planning based on dynamic treatment units. Forest Systems 2018, 27 (1), e001.
Raptis, D. I.; Kazana, V.; Kazaklis, A.; Stamatiou, C. Development and testing of volume models for Pinus nigra Arn., Fagus sylvatica L., and Quercus pubescens Willd. Southern Forests 2020, 82 (4), 331–341.
Sagheb-Talebi, Kh. Volume table of Populus euramericana I-448. Research & Reconstruction 1996, 30, 58–61. (In Persian)
Şahin, A.; Çomak, A. Suitability of various volume equations for log volume calculation. Forestist 2023, 73 (2), 121–130.
Santos, F. M.; Terra, G.; Chaer, G. M.; Monte, M. A. Modeling the height-diameter relationship and volume of young African mahoganies established in successional agroforestry systems in northeastern Brazil. New Forests 2019, 50 (3), 389–407.
Singhdoha, A.; Bangarwa, K. S.; Johar, V.; Hooda, B. K.; Dhillon, R. S. Assessment of general volume table for Populus deltoides in northern Haryana. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry 2018, 7 (1), 1665–1668.
Souza, Y. F.; Miguel, E. P.; Lima, A. J. N.; Souza, Á. N.; Matricardi, E. A. T.; Rezende, A. V.; Biali, L. J. Generic and specific models for volume estimation in forest and savanna phytophysiognomies in the Brazilian Cerrado. Plants 2024, 13 (19), 2769.
Šrámek, M.; Weger, J.; Bubeník, J.; Matoušková, M.; Lengálová, K.; Matula, R. Effective woody biomass estimation in poplar short-rotation coppices—Populus nigra × P. maximowiczii. iForest – Biogeosciences and Forestry 2023, 16 (4), 202–210.
Tenzin, J.; Wangchuk, T.; Hasenauer, H. Form factor functions for nine commercial tree species in Bhutan. Forestry 2017, 90 (3), 359–366.
Vandendaele, B.; Martin-Ducup, O.; Fournier, R. A.; Pelletier, G.; Lejeune, P. Mobile laser scanning for estimating tree structural attributes in a temperate hardwood forest. Remote Sensing 2022, 14 (18), 4522.
Vornicu, L.; Okros, A.; Șmuleac, L.; Pașcalău, R.; Petcov, A.; Zoican, Ș.; Zoican, C. Energetic poplars and their importance for the environment. Research Journal of Agricultural Science 2023, 55 (2), 320–327.
Wang, Y.; Kershaw, J. A.; Ducey, M. J.; Sun, Y.; McCarter, J. B. What diameter? What height? Influence of measures of average tree size on area-based allometric volume relationships. Forest Ecosystems 2024, 11, 100171.
Willmott, C. J. On the validation of models. Physical Geography 1981, 2 (2), 184–194.
Yusup, A.; Halik, Ü.; Keyimu, M.; Aishan, T.; Abliz, A.; Dilixiati, B.; Wei, J. Trunk volume estimation of irregular-shaped Populus euphratica riparian forest using TLS point cloud data and multivariate prediction models. Forest Ecosystems 2023, 10, 100082.
پژوهش و توسعه جنگل
دوره 12، شماره 1
خرداد 1405
صفحه 41-63

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار