پارازیتوئیدهای نسل جنسی زنبورهای گال‌زای بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) و محاسبه تنوع و غنای گونه‌ای آنها در استان آذربایجان‌غربی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

2 دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجانشرقی

4 استاد گروه جنگلداری دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

10.30466/jfrd.2022.54178.1603

چکیده

زنبورهای پارازیتوئید از دشمنان طبیعی و عامل اصلی مرگ‌ومیر زنبورهای گال‌زای بلوط (خانواده Cynipidae) هستند. این پژوهش در سال‌های 1397 و 1398در مناطق ربط و واوان (شهرستان سردشت) به‌منظور شناسایی نسل جنسی زنبورهای گال‌زا روی بلوط ایرانی Quercus brantii Lindl. و جمع‌آوری دشمنان طبیعی آنها انجام شد. گال-های جمع‌آوری شده به آزمایشگاه منتقل و جهت جمع‌آوری عوامل گال‌زا و پارازیتوئیدهای مربوطه در شرایط آزمایشگاهی پرورش داده شدند. شاخص‌های تنوع، یکنواختی شانن و سیمسون و همچنین غنای گونه‌ای پارازیتوئیدها به روش ریرفکشن (Rarefaction) با استفاده از نرم‌افزار Ecological Methodology 3.0 مورد محاسبه قرار گرفتند. در این پژوهش 14 گونه زنبور پارازیتوئید متعلق به شش خانواده از راسته بال‌غشاییان شناسایی شدند: Arthrolytus sp., Aulogymnus bicolor (Askew), A. gallarum (Linnaeus), Bootanomyia dorsalis
(Fabricius), Eupelmus urozonus (Dalman), Eurytoma adleriae (Zerova), Mesopolobus albitarsus (Walker), M. amaenus (Walker), Ormyrus pomaceus (Geoffroy in Fourcroy), Pediobius saulius (Walker), Sycophila flavicollis (Walker), S. iracemae (Nieves), Torymus auratus (Müller), Torymus sp.
بیشترین فراوانی پارازیتوئیدهای جمع‌آوری شده از مناطق ربط و واوان مربوط به گونه Bootanomyia dorsalis بود. میانگین شاخص‌های تنوع و یکنواختی پارازیتوئیدهای جمع‌آوری شده در دو منطقه مورد مطالعه از اختلاف معنی‌داری با یکدیگر برخوردار نبود و تنها میزان شاخص تنوع شانن بین مناطق ربط و واوان از اختلاف معنی‌داری در هر دو سال برخوردار بود. به‌طوری‌که میزان این شاخص در منطقه ربط بیشتر از منطقه واوان به ثبت رسید. بیشترین میزان غنای گونه‌ای پارازیتوئیدهای زنبورهای گال‌زای بلوط ایرانی نیز در سال 98 در منطقه ربط مشاهده شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Parasitoids of the sexual generation of oak gall wasps on the Persian oak (Quercus brantii lindl.) and their species diversity and richness in West Azerbaijan province

نویسندگان [English]

  • Seyed Anvar Hosseini 1
  • Mohammad Reza Zargaran 2
  • Hossein Lotfalizadeh 3
  • Javad Eshaghi Rad 4
1 MSc. Student of Forestry, Department of Forestry, Faculty of Natural Resources, Urmia University, Urmia, I.R. Iran.
2 Faculty of Natural Resources, Urmia University
3 East-Azarbaijan Research and Education Center of Agriculture and Natural Resources
4 Faculty of Natural Resources, Urmia University
چکیده [English]

Parasitoid wasps are one of the natural enemies and major causes of mortality of Oak gall wasps (Cynipidae). This study was conducted during 2018-2019 in Rabat and Vavan regions (Sardasht –West-Azerbaijan) in order to identify the sexual generation of oak gall wasp’s species on the Persian oak Quercus brantii and their natural enemies. The galls were reared to collect gall wasps and parasitoids in laboratory. Then, Species diversity, evenness and species richness (with Rarefaction method) were calculated with Ecological Mothology 3.0 software. 14 parasitoid wasps belonged to six families of Hymenoptera were identified as follows: Arthrolytus sp., Aulogymnus bicolor (Askew), Aulogymnus gallarum (Linnaeus), Bootanomyia dorsalis (Fabricius), Eupelmus urozonus (Dalman), Eurytoma adleriae (Zerova), Mesopolobus albitarsus (Walker), Mesopolobus amaenus (Walker), Ormyrus pomaceus (Geoffroy in Fourcroy), Pediobius saulius (Walker), Sycophila flavicollis (Walker), Sycophila iracemae (Nieves-Aldrey), Torymus auratus (Müller) and Torymus sp. Bootaniomyia dorsalis had the highest frequency among collected parasitoid wasps from Rabat and Vavan in two years. The mean of diversity and evenness indexes in 2018 and 2019 in two studied regions showed that the mean of diversity between Rabat and Vavan had a significant difference in both years. The Shannon diversity index in Rabat was more than Vavan. The highest richness of parasitoids was recorded in Rabat in 2019.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Oak
  • Population
  • Natural Enemies
  • gall
  • Biodiversity